Que significou ser muller no campo galego durante o franquismo? Como naceron a primeira revista e a primeira asociación feministas do país? Que lle custou a unha labrega darse de alta na Seguridade Social ou encabezar unha lista municipal? Voces que abren camiño recolle as respostas en primeira persoa.
Trátase dun proxecto audiovisual impulsado por Punto Delas, co financiamento da Deputación da Coruña, que reúne seis entrevistas en vídeo con mulleres que marcaron a historia dos dereitos e do feminismo en Galiza. Non buscan facer unha historia oficial. O que ofrece é a memoria viva de quen estivo alí, contada con palabras propias.
As seis voces
Ana Luísa Bouzas, exdirectora do Servizo Galego de Igualdade, repasa a súa experiencia á fronte dun organismo que revisaba con perspectiva de xénero decretos, leis e orzamentos, e reflexiona sobre as resistencias institucionais e sobre por que a igualdade é unha “loita perpetua”.
Encarna Otero, historiadora feminista, explica o modelo de muller imposto polo franquismo e as estruturas de control e represión que o sostiñan, pero tamén os camiños de resistencia, como a soltería ou a “loucura”, ou figuras como as irmás Fandiño Ricart en Compostela.
Lidia Senra, labrega e ex-secretaria do Sindicato Labrego Galego, conta como naceu a Secretaría das Mulleres do SLG e a longa loita polo recoñecemento das labregas, ata a lei de titularidade compartida de 2011.
Marisol García, labrega e exconcelleira, achega a experiencia dunha muller nunha cooperativa gandeira, o traballo de casa en casa para animar as veciñas a participar e o que supuxo ser concelleira nun concello pequeno.
Nanina Santos, coordinadora da Asociación Galega da Muller e da revista Andaina, lembra o feminismo dos anos oitenta, cando reclamar divorcio, aborto ou anticonceptivos era un escándalo, e cando incluso a esquerda consideraba a causa das mulleres un asunto secundario.
Pura Seoane, labrega e ex-responsable da Secretaría das Mulleres do SLG, relata a batalla xudicial que conseguiu que as labregas puidesen darse de alta na Seguridade Social sen depender do réxime do marido, e o que aprendeu do poder das mulleres organizadas.
Do pasado ao futuro
Os seis testemuños dialogan entre si: os dereitos que hoxe parecen evidentes foron conquistas colectivas, gañadas con esforzo e, moitas veces, contra a lei e contra a inercia. Con esta iniciativa, Punto Delas quere preservar esa memoria e ofrecela ás xeracións máis novas como punto de partida para seguir abrindo camiño.
Agradecemos a colaboración de todas as mulleres entrevistadas e o apoio da Deputación da Coruña.